Lượt trận cuối các bảng D, E và F khép lại sáng 26.6 đã xác định thêm nhiều đội tuyển giành quyền vào vòng knock-out World Cup 2026. Trong đó, đội tuyển Nhật Bản tiếp tục mang đến tin vui cho bóng đá châu Á.
Trận hòa trước đội tuyển Thụy Điển giúp Nhật Bản kết thúc vòng bảng với 5 điểm, xếp sau đội tuyển Hà Lan (7 điểm) và chính thức giành vé vào vòng 32 đội. Đây cũng là lần thứ hai liên tiếp đại diện Đông Á vượt qua vòng bảng, cho thấy thành công tại World Cup 2022 không phải là hiện tượng nhất thời mà là kết quả của quá trình phát triển bền vững.
Tuy nhiên, nếu nhìn vào bức tranh chung của bóng đá châu Á, Nhật Bản vẫn là trường hợp khá đặc biệt.
Đội tuyển Hàn Quốc chỉ giành được 3 điểm sau vòng bảng và đang đứng thứ 6 trên bảng xếp hạng các đội hạng ba. Son Heung-min cùng các đồng đội buộc phải chờ kết quả ở những bảng đấu còn lại để biết có thể giành vé vớt hay không, trong khi nguy cơ bị loại vẫn rất lớn.
Trước đó, đội tuyển Iraq đã lần lượt thất bại trước Pháp và Na Uy, còn đội tuyển Ả Rập Xê Út cũng rơi vào thế bất lợi trước lượt trận cuối bảng H. Nếu không tạo được bất ngờ, châu Á nhiều khả năng chỉ có rất ít đại diện góp mặt ở vòng knock-out.
Niềm hy vọng còn lại của bóng đá châu Á lúc này là đội tuyển Iran. Sau 2 lượt trận, đại diện Tây Á hòa đội tuyển New Zealand 2-2 và đội tuyển Bỉ 0-0 để có 2 điểm trước cuộc đối đầu với đội tuyển Ai Cập ở lượt cuối bảng G. Nếu thắng, Iran có thể tự mở ra cơ hội đi tiếp. Nếu hòa, họ sẽ có 3 điểm và phải chờ bảng xếp hạng các đội hạng ba xuất sắc nhất, trong bối cảnh nhiều đối thủ cạnh tranh đã chạm mốc 4 điểm. Vì vậy, trận gặp đội tuyển Ai Cập gần như là cơ hội cuối để Iran giữ lại thêm hy vọng cho bóng đá châu Á.
Điều này cho thấy một thực tế đã lặp lại qua nhiều kỳ World Cup. Bóng đá châu Á không còn quá lép vế và hoàn toàn có thể tạo ra những trận đấu ngang ngửa với các đối thủ mạnh. Tuy nhiên, để duy trì sự ổn định trong suốt vòng bảng và giành quyền đi tiếp vẫn là thử thách rất lớn đối với phần lớn các đội tuyển trong khu vực.
So với 10 năm trước, bóng đá châu Á đã tiến bộ rõ rệt. Nhiều cầu thủ đã và đang thi đấu tại các giải hàng đầu châu Âu như Son Heung-min, Lee Kang-in, Kim Min-jae, Takefusa Kubo hay Kaoru Mitoma. Chất lượng cá nhân không còn là khoảng cách quá lớn.
Nhưng World Cup không phải giải đấu dành cho 11 cầu thủ xuất sắc nhất. Khi các ngôi sao bị phong tỏa hoặc xuống sức, nhiều đội tuyển châu Á lập tức thiếu phương án thay thế. Đây là điểm khác biệt lớn so với các đội tuyển hàng đầu châu Âu hay Nam Mỹ, nơi chất lượng đội hình gần như không suy giảm khi xoay tua.
Khả năng duy trì cường độ thi đấu cũng là vấn đề. Chỉ một khoảnh khắc mất tập trung cũng đủ khiến các đại diện châu Á phải trả giá, như thất bại của Hàn Quốc trước Nam Phi hay việc Iraq lép vế trước Na Uy.
Việc FIFA tăng số đội tham dự từ 32 lên 48 giúp châu Á có nhiều cơ hội góp mặt hơn. Tuy nhiên, World Cup 2026 cho thấy nhiều suất hơn không đồng nghĩa với việc có nhiều đội đủ sức tiến sâu.
Đến thời điểm này, Nhật Bản là đại diện duy nhất của châu Á giành vé trực tiếp vào vòng knock-out. Hàn Quốc vẫn phải chờ, còn các đội tuyển khác chưa tạo được nhiều dấu ấn. Điểm tích cực là bóng đá châu Á không còn bị xem là “kẻ lót đường”. Nhiều đội đã chơi sòng phẳng với các đối thủ mạnh và duy trì hy vọng đến những lượt trận cuối.
Nhưng để biến những màn trình diễn đáng khích lệ thành thành tích ổn định, các nền bóng đá châu Á vẫn cần xây dựng lực lượng đồng đều hơn, nâng cao chất lượng giải vô địch quốc gia và tích lũy thêm kinh nghiệm ở các giải đấu lớn. Nhật Bản đang chứng minh châu Á hoàn toàn có thể cạnh tranh ở World Cup. Vấn đề là đến lúc này, họ vẫn là đội tuyển duy nhất làm được điều đó một cách ổn định.
